Parti politik boleh diumumkan dalam sehari. Nama boleh dipilih, logo boleh direka dan pentas boleh dipenuhi ribuan penyokong. Namun, akar politik tidak tumbuh melalui pengumuman. Ia memerlukan jentera, calon, pembiayaan, naratif dan kepercayaan rakyat.
Pada 13 Jun 2026, Datuk Seri Hamzah Zainudin mengumumkan penubuhan Parti Wawasan Negara dalam Konvensyen RESET Malaysia di Tanah Merah. Nama parti tersebut dikatakan dicadangkan oleh Presiden PAS, Tan Sri Abdul Hadi Awang. Pada majlis sama, parti baharu itu diumumkan akan menyertai PRN Johor dan Negeri Sembilan menggunakan lambang Perikatan Nasional.
Namun, kelahiran Parti Wawasan Negara bukan sekadar penambahan sebuah lagi parti dalam daftar politik Malaysia. Ia sebenarnya tanda bahawa perebutan kepimpinan blok pembangkang sudah memasuki fasa baharu.
Persoalannya bukan semata-mata sama ada Parti Wawasan Negara mampu memenangi banyak kerusi. Persoalan yang lebih besar ialah:
Siapakah yang akan mengetuai pembangkang Melayu selepas keretakan PAS–BERSATU — Muhyiddin, Hamzah atau PAS sendiri?
Wawasan lahir daripada perpecahan, bukan kekosongan
Parti Wawasan Negara muncul selepas Hamzah dipecat daripada BERSATU pada 13 Februari 2026 dalam kemuncak pertikaian kepimpinan dengan Tan Sri Muhyiddin Yassin. Beberapa pemimpin dan ahli Parlimen yang dilihat bersama kem Hamzah turut dikenakan tindakan disiplin.
Kemudian, pada 8 Jun 2026, PAS secara rasmi menamatkan kerjasama politiknya dengan BERSATU selepas menilai konflik dalaman parti tersebut dan kesannya terhadap Perikatan Nasional.
Lima hari selepas keputusan PAS itu, Parti Wawasan Negara diumumkan.
Kronologi ini menunjukkan bahawa parti baharu tersebut bukan dibina dari titik kosong. Ia merupakan kenderaan politik bagi menghimpunkan kem Hamzah, bekas pemimpin BERSATU, penyokong gerakan RESET serta kekuatan PAS yang mahu mencari rakan politik baharu.
Kelebihan Parti Wawasan Negara ialah ia tidak bermula dengan seorang tokoh yang asing. Hamzah mempunyai pengalaman sebagai menteri, bekas pemimpin kanan UMNO, bekas Setiausaha Agung BERSATU, bekas Timbalan Presiden BERSATU dan tokoh utama pembangkang.
Tetapi kelemahannya juga jelas. Parti itu boleh sahaja dilihat sebagai:
BERSATU versi baharu, tetapi dengan Hamzah menggantikan Muhyiddin dan PAS menjadi penaung utamanya.
Sekiranya Wawasan gagal menawarkan ideologi, dasar ekonomi, pendekatan masyarakat majmuk dan bentuk kepimpinan yang benar-benar berbeza, ia hanya akan memindahkan konflik lama ke dalam rumah baharu.
Impak pertama: PAS semakin menjadi paksi pembangkang
Penubuhan Parti Wawasan Negara mengesahkan satu realiti penting: PAS kini menjadi parti yang paling berkuasa dalam menentukan hala tuju pembangkang.
PAS mempunyai jentera akar umbi, ahli yang disiplin dan kekuatan pilihan raya yang jauh lebih tersusun berbanding kebanyakan parti pembangkang lain. Sebaliknya, Wawasan mempunyai tokoh nasional, pengalaman pentadbiran dan rangkaian bekas pemimpin BERSATU.
Gabungan ini boleh membentuk pembahagian tugas yang strategik:
PAS menyediakan jentera dan undi teras;
Wawasan menyediakan wajah nasional, teknokrat dan bekas pemimpin kerajaan;
Hamzah berperanan sebagai jambatan kepada kelompok Melayu konservatif yang kurang selesa dengan imej PAS;
parti lain seperti GERAKAN pula cuba memberikan sedikit wajah masyarakat majmuk.
Namun, susunan ini juga menjadikan Wawasan terlalu bergantung kepada PAS. Sebuah parti yang mahu dinamakan “Wawasan Negara” tidak boleh sekadar menjadi sayap bukan agama kepada PAS. Ia perlu membuktikan bahawa dirinya mempunyai pendirian sendiri mengenai ekonomi, kos sara hidup, pendidikan, reformasi institusi, Sabah dan Sarawak serta hubungan antara kaum.
Jika tidak, PAS tetap menjadi tuan rumah sebenar, manakala Wawasan hanya menyewa bilik.
Impak kedua: BERSATU menghadapi krisis kewujudan
Kesan paling langsung penubuhan Parti Wawasan Negara ialah kepada BERSATU.
PAS telah memutuskan kerjasama, sementara sejumlah pemimpin dan ahli Parlimen yang rapat dengan Hamzah berada di luar atau berkonflik dengan kepimpinan parti. BERSATU kini bukan sekadar kehilangan beberapa individu, tetapi berisiko kehilangan tiga perkara penting:
Pertama, legitimasi sebagai tonggak utama pembangkang.
BERSATU sebelum ini menjadi parti yang membekalkan calon perdana menteri dan mengetuai PN. Kini PAS lebih dominan, manakala Hamzah mempunyai wadah baharu.
Kedua, jentera pilihan raya.
Di banyak kawasan, khususnya kerusi majoriti Melayu, kekuatan PN sebenarnya banyak bergantung pada jentera PAS. Tanpa PAS, BERSATU perlu membuktikan bahawa ahli dan bahagiannya benar-benar mampu bergerak sendiri.
Ketiga, identiti politik.
BERSATU asalnya ditubuhkan sebagai alternatif Melayu kepada UMNO. Namun, apabila wujud pula Wawasan yang membawa bekas pemimpin dan penyokong BERSATU, pengundi mungkin bertanya: apakah perbezaan sebenar antara kedua-duanya?
Pada 17 Jun 2026, Muhyiddin menegaskan bahawa BERSATU akan kekal dalam PN dan tetap menggunakan logo PN dalam PRN Johor serta Negeri Sembilan. Pada masa yang sama, kem PAS–Wawasan juga telah mengumumkan penggunaan lambang PN. Pertikaian terbuka ini menunjukkan bahawa konflik tersebut bukan lagi sekadar perebutan kerusi, tetapi perebutan hak untuk mewarisi jenama PN.
Logo boleh sama, tetapi arahan politik mungkin datang daripada dua pusat kuasa yang berbeza. Kekeliruan seperti ini boleh merosakkan keyakinan pengundi.
Pada hemat saya, BERSATU tidak akan mati serta-merta. Ia masih memiliki organisasi, pemimpin dan pengalaman kerajaan. Namun, sekiranya gagal memulihkan hubungan dengan PAS atau membina gabungan alternatif yang berkesan, BERSATU boleh berubah daripada parti nasional kepada parti serpihan yang hidup melalui nostalgia pemerintahan Muhyiddin.
Adakah Wawasan akan bekerjasama dengan UMNO?
Kemungkinan itu ada, tetapi perlu dibezakan antara tiga bentuk kerjasama.
1. Kerjasama rasmi sebelum pilihan raya — rendah
UMNO dan Wawasan memburu segmen pengundi Melayu yang hampir sama. Kedua-duanya juga mempunyai pemimpin yang mahu dilihat sebagai peneraju politik Melayu nasional.
Di Johor, BN mempunyai kerajaan, jentera dan rekod kemenangan besar. UMNO tidak mempunyai sebab mendesak untuk menyerahkan kerusi kepada sebuah parti yang baru dilancarkan.
Malah, UMNO mungkin lebih selesa melihat PAS, Wawasan dan BERSATU bertembung sesama sendiri. Dalam sistem pilihan raya majoriti mudah, perpecahan undi lawan memberikan kelebihan kepada calon BN.
2. Persefahaman tidak rasmi atau pembahagian kerusi — sederhana
PAS telah mengemukakan gagasan menghidupkan semula kerjasama seperti Muafakat Nasional, manakala PAS Johor turut membayangkan kemungkinan persefahaman pilihan raya dengan UMNO bagi mengelakkan pertembungan di kerusi tertentu.
Hubungan lama Hamzah dengan UMNO juga bermakna saluran komunikasi peribadi mungkin masih wujud. Oleh itu, persefahaman secara senyap — misalnya tidak meletakkan calon terlalu kuat di beberapa kawasan — tidak mustahil.
Tetapi UMNO akan menilai kerjasama berdasarkan satu ukuran sahaja: adakah ia membantu UMNO menang, atau sekadar menghidupkan pesaing baharu?
3. Kerjasama selepas pilihan raya — lebih berkemungkinan
Sekiranya keputusan pilihan raya menghasilkan Dewan Undangan Negeri tergantung, kerjasama selepas keputusan diumumkan lebih mudah berlaku.
Politik Malaysia selepas 2018 menunjukkan bahawa hubungan yang kelihatan mustahil sebelum pilihan raya boleh menjadi munasabah selepas jumlah kerusi diketahui.
Oleh itu, kemungkinan UMNO bekerjasama dengan Wawasan bukan paling tinggi sebelum rakyat mengundi, tetapi selepas rakyat menghasilkan keputusan yang tidak memberikan majoriti jelas kepada mana-mana pihak.
Jangkaan PRN Johor
PRN Johor ditetapkan pada 11 Julai 2026, dengan penamaan calon pada 27 Jun. PRN Negeri Sembilan pula berlangsung pada 1 Ogos 2026, dengan penamaan calon pada 18 Julai.
Johor merupakan medan paling sukar untuk Parti Wawasan Negara.
Dalam PRN Johor 2022, BN memenangi 40 daripada 56 kerusi, PH memperoleh 11, PN tiga, manakala PKR dan MUDA masing-masing memenangi satu kerusi.
BN memasuki pertandingan ini sebagai pilihan utama kerana mempunyai kerajaan negeri, kepimpinan tempatan, sumber organisasi dan jaringan akar umbi yang kukuh. PH pula berpotensi mengekalkan kekuatan di kawasan bandar dan separa bandar.
Wawasan dan PAS boleh mencabar di beberapa kawasan majoriti Melayu, tetapi mereka menghadapi tiga masalah:
tempoh membina organisasi yang terlalu singkat;
pertindihan calon dan jentera dengan BERSATU;
kekeliruan mengenai siapa sebenarnya mewakili PN.
Jangkaan saya: BN berkemungkinan besar mengekalkan kerajaan Johor. Majoritinya mungkin berkurangan sekiranya PH berjaya meningkatkan keluar mengundi dan PAS–Wawasan berjaya menyatukan undi pro-pembangkang.
Bagi Wawasan, ukuran kejayaan di Johor bukan sama ada ia boleh membentuk kerajaan. Ukurannya ialah sama ada ia boleh:
memenangi sekurang-kurangnya beberapa kerusi;
mengatasi calon BERSATU;
membuktikan bahawa jentera PAS benar-benar memindahkan sokongan kepadanya;
muncul sebagai komponen pembangkang Melayu kedua selepas PAS.
Jika gagal mengatasi BERSATU, naratif bahawa Wawasan ialah pengganti BERSATU akan gugur terlalu awal.
Jangkaan PRN Negeri Sembilan
Negeri Sembilan jauh lebih menarik dan tidak menentu.
Dalam PRN 2023, PH memenangi 17 kerusi, BN 14 dan PN lima. Gabungan PH–BN ketika itu menguasai 31 daripada 36 kerusi.
Namun, kali ini PH dan BN telah menyatakan kesediaan bertanding secara berasingan di semua 36 kerusi. Ini bermakna blok yang dahulunya menguasai 31 kerusi kini berpotensi bertembung sesama sendiri.
Keadaan tersebut membuka ruang kepada PAS dan Parti Wawasan Negara.
Di kawasan Melayu luar bandar atau separa bandar, pertembungan PH–BN boleh memecahkan undi kerajaan. Calon PAS–Wawasan tidak semestinya memerlukan sokongan majoriti mutlak; mereka hanya perlu mengekalkan undi teras ketika dua pesaing lain saling melemahkan.
Oleh sebab itu, Negeri Sembilan mungkin menjadi ujian yang lebih menguntungkan Wawasan berbanding Johor.
Jangkaan saya: PH masih berpeluang muncul sebagai blok terbesar, manakala BN mempunyai peluang mempertahankan banyak kerusi tradisinya. Namun, kemungkinan tiada mana-mana blok memperoleh 19 kerusi tidak boleh diketepikan.
Dalam keadaan tersebut, PAS–Wawasan boleh muncul sebagai penentu kerajaan, walaupun hanya memenangi jumlah kerusi yang sederhana.
Di Negeri Sembilan, kemenangan terbesar Wawasan mungkin bukan menjadi kerajaan, tetapi memperoleh kedudukan yang membolehkannya berkata:
“Tanpa kami, tiada siapa boleh membentuk kerajaan.”
Cabaran sebenar: parti nasional atau sekadar kem politik?
Parti Wawasan Negara mempunyai nama yang besar. Perkataan “Wawasan” membawa harapan, masa depan dan gagasan negara. Namun, nama besar mewujudkan tuntutan yang lebih besar.
Wawasan perlu menjawab:
Adakah ia parti Melayu atau parti masyarakat majmuk?
Apakah perbezaannya dengan BERSATU?
Apakah batas hubungannya dengan PAS?
Apakah dasar ekonominya selain menentang kerajaan?
Siapakah pemimpin generasi keduanya?
Adakah ia mempunyai ruang untuk wanita, belia, profesional dan bukan Melayu?
Adakah ia benar-benar mahu membina negara atau sekadar menyelesaikan konflik kepimpinan lama?
Rakyat sudah terlalu biasa dengan parti baharu yang dilancarkan dengan gilang-gemilang tetapi hilang selepas satu pilihan raya.
Wawasan tidak boleh hidup hanya kerana Hamzah mempunyai konflik dengan Muhyiddin. Sebuah parti tidak boleh dibina semata-mata atas luka, kemarahan atau penolakan terhadap pemimpin lain.
Ia mesti mempunyai sebab yang lebih besar untuk wujud.
Kesimpulan: Wawasan boleh melemahkan BERSATU, tetapi belum tentu mengubah negara
Penubuhan Parti Wawasan Negara memberikan pukulan besar kepada BERSATU dan memperkukuh kedudukan PAS sebagai pusat graviti baharu pembangkang.
Dalam jangka pendek, ia akan:
mempercepatkan penyusunan semula PN;
memecahkan lagi undi dan jentera BERSATU;
membuka ruang perundingan baharu antara PAS dengan UMNO;
menjadikan PRN Johor dan Negeri Sembilan medan menguji kekuatan sebenar Hamzah.
Namun, Parti Wawasan Negara belum boleh dianggap sebagai kuasa besar. Ia mempunyai tokoh dan sekutu, tetapi belum mempunyai rekod pilihan raya. Ia mempunyai pentas, tetapi belum tentu mempunyai akar.
Di Johor, Wawasan berkemungkinan menjadi pengganggu dan pengukur kekuatan kem Hamzah.
Di Negeri Sembilan, ia berpotensi menjadi penentu sekiranya pertandingan pelbagai penjuru menghasilkan Dewan tergantung.
Kepada BERSATU, Wawasan ialah ancaman kewujudan.
Kepada PAS, Wawasan ialah rakan yang berguna.
Kepada UMNO, Wawasan boleh menjadi musuh, sekutu sementara atau alat untuk melemahkan BERSATU.
Kepada rakyat pula, Wawasan masih sebuah tanda tanya.
Akhirnya, rakyat tidak akan menilai parti berdasarkan seindah mana namanya. Rakyat akan bertanya satu soalan yang jauh lebih mudah:
Apakah yang benar-benar baharu dalam Parti Wawasan Negara selain rumahnya, sedangkan penghuni, perseteruan dan cara berpolitiknya masih daripada dunia lama?
- DR DAN
Ulasan