 |
| Bersama YAB DS Hj Aminuddin Harun semasa PRK Rantau |
Krisis politik Negeri Sembilan pada 27 April 2026 bukan sekadar episod negeri. Ia adalah ujian tekanan kepada formula besar politik Malaysia pasca-PRU15: kerjasama Pakatan Harapan-Barisan Nasional dalam Kerajaan Perpaduan atau Koalisi MADANI.
Perkembangan ini tercetus apabila kesemua 14 ADUN UMNO/BN Negeri Sembilan mengumumkan hilang kepercayaan terhadap Menteri Besar, Datuk Seri Aminuddin Harun, dan menarik sokongan terhadap kerajaan negeri pimpinannya. Kenyataan itu dibuat oleh Pengerusi UMNO Negeri Sembilan, Datuk Seri Jalaluddin Alias, dengan alasan utama berkaitan krisis institusi adat dan perlembagaan Negeri Sembilan.
Dari sudut angka, Negeri Sembilan mempunyai 36 kerusi DUN. Selepas PRN 2023, PH-BN menang besar dengan 31 kerusi, iaitu PH 17, BN 14, manakala PN hanya 5 kerusi. Majoriti mudah memerlukan sekurang-kurangnya 19 kerusi. Maka, apabila 14 ADUN BN menarik sokongan, kedudukan kerajaan negeri berubah daripada kerajaan dua pertiga yang tampak kukuh kepada kerajaan yang secara politiknya tergantung kepada tafsiran sokongan sebenar di Dewan.
Isunya Bukan Sekadar Angka, Tetapi Maruah Politik dan Adat
Secara zahir, punca krisis ini dikaitkan dengan kemelut institusi adat Negeri Sembilan, khususnya pertikaian melibatkan Undang Yang Empat dan kedudukan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan. Laporan media menyebut empat Undang pernah mengisytiharkan penyingkiran Tuanku Muhriz pada 19 April 2026, namun kerajaan negeri tidak mengiktiraf tindakan tersebut.
Di sinilah puncanya menjadi lebih rumit. Negeri Sembilan bukan negeri biasa dari sudut struktur adat. Ia mempunyai sistem Adat Perpatih yang unik, dengan Undang Yang Empat memainkan peranan penting dalam institusi pemerintahan tradisional. Apabila pertikaian adat bertembung dengan tindakan kerajaan negeri, isu ini tidak lagi boleh dibaca sebagai krisis pentadbiran semata-mata. Ia menjadi krisis legitimasi, sensitiviti adat dan persepsi kuasa politik.
Bagi BN Negeri Sembilan, tindakan menarik sokongan boleh dibaca sebagai isyarat bahawa mereka tidak mahu dilihat berdiam diri dalam isu yang menyentuh institusi adat. Dalam politik Melayu, khususnya di negeri yang adatnya hidup dalam struktur pemerintahan, sikap “neutral” boleh ditafsir sebagai lemah. Maka BN memilih untuk membezakan dirinya daripada kepimpinan Menteri Besar.
Namun di sinilah juga persoalan kritis muncul: adakah penarikan sokongan ini benar-benar kerana prinsip mempertahankan adat, atau turut dipacu oleh rasa tidak puas hati politik yang lebih lama terpendam?
Punca Tersirat: BN Tidak Mahu Selamanya Menjadi Rakan Kecil
Walaupun PH-BN memenangi Negeri Sembilan secara bersama pada PRN 2023, realitinya jawatan Menteri Besar kekal milik PKR/PH. BN pula memiliki 14 kerusi — satu angka yang besar, hampir menyamai PH. Dalam sebuah kerajaan campuran, angka seperti ini memberi BN kuasa tawar-menawar yang tinggi.
Masalahnya, dalam banyak kerajaan campuran, ketegangan jarang bermula pada hari pertama. Ia terkumpul secara perlahan melalui isu pelantikan, agihan pengaruh, ruang membuat keputusan, pengiktirafan politik akar umbi, dan persepsi sama ada sesuatu parti itu benar-benar dilayan sebagai rakan strategik atau sekadar pelengkap majoriti.
Krisis adat ini mungkin menjadi pencetus, tetapi bukan mustahil ia hanyalah puncak kepada rasa tidak puas hati yang telah lama berlegar. BN Negeri Sembilan mungkin mahu menghantar mesej: mereka bukan penumpang dalam kerajaan negeri. Mereka adalah pemegang saham utama.
Kesan Langsung kepada Kerajaan Negeri
Kesan pertama ialah ketidakstabilan pentadbiran. Walaupun kerajaan negeri tidak semestinya tumbang serta-merta hanya kerana kenyataan politik, kedudukan Menteri Besar kini terdedah kepada ujian keyakinan di Dewan Undangan Negeri. Jika 14 BN benar-benar tidak lagi menyokong Aminuddin, PH hanya mempunyai 17 ADUN, kurang daripada majoriti mudah 19.
Kesan kedua ialah pembekuan politik pentadbiran. EXCO, agensi negeri dan jentera pentadbiran akan bergerak dalam suasana menunggu. Dalam keadaan begini, dasar pembangunan, pelaburan, pelaksanaan bajet negeri dan program rakyat boleh terganggu kerana semua pihak menunggu arah kuasa yang sah.
Kesan ketiga ialah tekanan kepada Istana dan institusi Dewan. Sebarang penyelesaian selepas ini perlu sangat berhati-hati supaya tidak menambah krisis baharu. Jika isu adat, institusi diraja, kerajaan negeri dan sokongan DUN bercampur tanpa tertib, negeri boleh masuk ke dalam fasa krisis perlembagaan-politik yang lebih melelahkan.
Kesan kepada Koalisi MADANI
Inilah bahagian paling besar. Negeri Sembilan selama ini dianggap antara model kejayaan formula PH-BN. Dalam PRN 2023, PH-BN menang 31 daripada 36 kerusi dan dilihat sebagai antara benteng paling stabil Kerajaan Perpaduan di peringkat negeri.
Apabila negeri “model” ini bergolak, kesannya bukan kecil.
Pertama, ia mencalarkan naratif bahawa PH-BN sudah serasi. Di atas pentas nasional, pemimpin boleh bercakap tentang kestabilan, reformasi dan perpaduan. Tetapi di bawah, akar umbi parti masih membawa sejarah luka lama: UMNO pernah menjadi lawan utama PH, PKR pernah menjadi musuh politik UMNO, dan penyokong kedua-dua pihak belum tentu sepenuhnya menerima perkahwinan politik ini.
Kedua, ia memberi peluru kepada Perikatan Nasional. PAS sudah mula memberi isyarat bahawa perkembangan di Negeri Sembilan boleh dibaca sebagai pembukaan semula naratif “penyatuan ummah”. Kenyataan seperti ini penting bukan kerana ia sudah menjamin perubahan kerajaan, tetapi kerana ia mencipta persepsi bahawa UMNO negeri masih boleh ditarik keluar daripada orbit MADANI.
Ketiga, krisis ini boleh memberi kesan psikologi kepada negeri-negeri lain. Jika UMNO Negeri Sembilan boleh mengambil sikap keras terhadap Menteri Besar daripada PKR, maka persoalan akan timbul: bagaimana pula hubungan PH-BN di negeri lain? Adakah kerjasama ini benar-benar berasaskan kesepakatan dasar, atau hanya perjanjian elit yang sentiasa rapuh di peringkat negeri?
Risiko Terbesar: MADANI Dilihat Stabil di Pusat, Retak di Negeri
Koalisi MADANI tidak akan runtuh hanya kerana satu krisis negeri. Tetapi ia boleh cedera dari sudut persepsi. Dalam politik moden, persepsi kadangkala bergerak lebih pantas daripada fakta.
Jika krisis Negeri Sembilan tidak ditangani dengan bijaksana, rakyat boleh mula melihat Koalisi MADANI sebagai stabil secara angka tetapi rapuh secara jiwa. Maksudnya, parti-parti berada dalam kerajaan yang sama, tetapi belum tentu berkongsi kepercayaan politik yang sama.
Ini bahaya menjelang PRN dan PRU akan datang. Koalisi yang mahu menang besar mesti menjual tiga perkara: kestabilan, kesepakatan dan hala tuju. Krisis Negeri Sembilan menggugat ketiga-tiganya serentak.
Apa Yang Perlu Dilakukan?
Pertama, pimpinan pusat PH dan BN perlu turun sebagai pendamai, bukan sebagai penghukum. Isu ini tidak boleh dibiarkan menjadi perang kenyataan antara PKR Negeri Sembilan dan UMNO Negeri Sembilan. Ia mesti diangkat ke meja rundingan tertinggi Koalisi MADANI.
Kedua, isu adat perlu dipisahkan daripada perebutan kuasa politik. Jika benar krisis ini berpunca daripada tafsiran adat dan perlembagaan negeri, maka penyelesaian mesti melibatkan pakar perlembagaan negeri, tokoh adat, Istana, Undang-undang Tubuh Negeri dan saluran rasmi yang dihormati. Politik tidak boleh kelihatan seperti sedang “menunggang” adat.
Ketiga, perlu ada semakan semula mekanisme kuasa dalam kerajaan campuran Negeri Sembilan. BN dengan 14 kerusi tidak boleh dilayan sebagai rakan pinggiran. Pada masa yang sama, BN juga perlu sedar bahawa menarik sokongan tanpa pelan penyelesaian boleh membuka ruang kepada lawan politik yang menunggu di tepi gelanggang.
Keempat, Menteri Besar perlu mengambil langkah politik yang lebih merangkul. Dalam krisis seperti ini, persoalannya bukan hanya siapa betul dari sudut undang-undang, tetapi siapa mampu memulihkan keyakinan. Kepimpinan bukan sekadar mempertahankan jawatan; kepimpinan ialah kemampuan menurunkan suhu konflik.
Penutup: Negeri Sembilan Sebagai Cermin Besar MADANI
Krisis 14 ADUN BN menarik sokongan terhadap Menteri Besar Negeri Sembilan ialah amaran awal kepada Koalisi MADANI. Ia mengingatkan bahawa kemenangan pilihan raya tidak semestinya bermakna kemenangan kepercayaan. Majoriti angka tidak sama dengan majoriti emosi. Kerajaan campuran bukan hanya dibina dengan kerusi, tetapi dengan rasa hormat, perundingan dan kebijaksanaan membaca sensitiviti rakan.
Jika krisis ini diselesaikan secara matang, Negeri Sembilan boleh menjadi bukti bahawa Koalisi MADANI mampu mengurus perbezaan. Tetapi jika ia dibiarkan menjadi luka terbuka, Negeri Sembilan boleh menjadi simbol bahawa formula PH-BN masih belum selesai di akar umbi.
Dalam politik, retak kecil jarang membunuh kerajaan. Yang membunuh ialah apabila semua pihak berpura-pura bahawa retak itu tidak wujud.
Ulasan