Melaka kecil pada peta, tetapi jangan kecilkan makna politiknya. Negeri ini pernah menjadi kubu Barisan Nasional, beralih kepada Pakatan Harapan pada 2018, kemudian menyaksikan BN kembali dengan kemenangan besar dalam PRN 2021. Sejarah itu mengingatkan kita bahawa pengundi Melaka boleh berubah. Tiada parti mempunyai geran kekal terhadap kesetiaan rakyat.
Kini, hari mengundi ditetapkan pada 14 November 2026, dengan penamaan calon pada 31 Oktober dan pengundian awal pada 10 November. Persoalannya bukan sekadar siapa akan menang, tetapi apakah perubahan yang sedang berlaku dalam hubungan antara parti, pemimpin dan pengundi Melaka.
Pada hemat saya, PRN kali ini perlu dibaca sebagai pertembungan antara tiga perkara: kekuatan organisasi lama, hubungan politik yang semakin cair, dan tuntutan rakyat terhadap hasil pentadbiran.
Kemenangan 2021 bukan jaminan untuk 2026
Dalam PRN 2021, BN memenangi 21 daripada 28 kerusi, berbanding lima kerusi PH dan dua kerusi PN. Namun, kadar keluar mengundi ketika itu hanya 65.85 peratus. Pilihan raya berlangsung dalam suasana pandemik, dengan keadaan kempen dan penyertaan yang berbeza daripada pilihan raya biasa.
Oleh itu, keputusan tersebut ialah titik permulaan analisis, bukannya ramalan siap pakai.
Kemenangan besar dari segi kerusi juga tidak bermakna semua kerusi mempunyai tahap keselamatan yang sama. Dalam pertandingan berbilang penjuru, calon boleh menang apabila undi lawannya berpecah. Apabila susunan pertandingan berubah, kerusi yang kelihatan selamat boleh menjadi kompetitif.
Maka, ungkapan “Melaka kubu BN” masih mempunyai nilai sejarah, tetapi perlu diuji dengan keadaan semasa. Kubu politik boleh bertahan kerana jentera yang kuat dan perkhidmatan yang baik. Ia juga boleh terhakis apabila pemimpin terlalu selesa.
Kawan di Putrajaya, belum tentu sekata di Melaka
Perubahan paling penting ialah hubungan BN dengan PH. PH menyertai pentadbiran negeri pimpinan BN pada 2023, tetapi menarik sokongan pada Julai 2026 selepas membantah pindaan perlembagaan negeri berkaitan pelantikan ADUN lantikan. Ini menunjukkan bahawa kerjasama di peringkat Persekutuan tidak semestinya menghasilkan kesepakatan yang kukuh di negeri.
Bagi rakyat, keadaan ini boleh menimbulkan persoalan mudah: sebenarnya, siapa bersama siapa?
Di sinilah parti perlu berhati-hati. Kerjasama politik boleh dijelaskan sebagai usaha menjamin kestabilan. Namun, apabila hubungan berubah, rakyat berhak mengetahui sebabnya. Adakah perbezaan itu melibatkan prinsip pentadbiran, pembahagian kuasa atau kepentingan pilihan raya?
Isu ADUN lantikan pula tidak wajar dianggap semata-mata pertengkaran antara parti. Ia menyentuh persoalan perwakilan: bagaimana suara rakyat diimbangi dengan kuasa melantik wakil tambahan? Sebarang mekanisme sedemikian perlu mempunyai tujuan, kriteria dan pertanggungjawaban yang jelas.
Demokrasi akan kehilangan makna sekiranya rakyat merasakan undi mereka kurang penting berbanding rundingan pemimpin.
BN perlu membuktikan prestasi, PH perlu menjelaskan pendirian
BN mempunyai kelebihan sebagai peneraju pentadbiran negeri. Namun, kelebihan itu datang bersama tanggungjawab. Rekod kerajaan akan dinilai, termasuk keberkesanan perkhidmatan dan kemampuan menyelesaikan masalah harian.
Ab Rauf Yusoh menjadi Ketua Menteri pada Mac 2023, menggantikan Sulaiman Md Ali. Justeru, PRN ini turut menjadi medan penilaian terhadap kepimpinannya sendiri.
Bagi PH pula, cabarannya lebih rumit. Pernah berada dalam pentadbiran negeri, kemudian menarik sokongan, bermakna PH perlu menjelaskan kedua-dua keputusan tersebut secara konsisten. Kritikan terhadap kerajaan akan lebih meyakinkan jika disertai penjelasan tentang apa yang diperjuangkan ketika berada di dalamnya.
PH juga tidak boleh menganggap bahawa mempunyai Perdana Menteri di Putrajaya secara automatik memberikan kelebihan di peti undi Melaka. Pengundi boleh membezakan penilaian terhadap kerajaan Persekutuan, kerajaan negeri dan calon setempat.
Kuasa di pusat memberi ruang untuk bekerja. Sokongan rakyat tetap perlu diperoleh.
PN: kecil dalam keputusan lalu, belum tentu kecil dalam pertandingan baharu
Dua kerusi yang dimenangi PN pada 2021 tidak mencukupi untuk menggambarkan seluruh potensinya dalam PRN akan datang. Sebaliknya, potensi itu juga tidak boleh dibesar-besarkan tanpa data semasa.
Setakat laporan 7 Oktober, susunan kerjasama pilihan raya masih belum jelas sepenuhnya. Terdapat laporan mengenai rundingan antara gabungan serta usaha PH Melaka meneroka kerjasama lebih luas, termasuk dengan Bersatu. Perkembangan ini perlu dibezakan daripada persetujuan rasmi yang telah dimuktamadkan.
Implikasinya besar. Pertandingan tiga penjuru menghasilkan pengiraan yang berbeza daripada pertandingan dua penjuru. Tetapi jangan pula terus mencampurkan undi dua parti daripada pilihan raya lalu dan menganggap semuanya akan berpindah kepada calon bersama.
Undi bukan barang dalam stor yang boleh dipindahkan mengikut arahan.
Ada pengundi yang menerima kerjasama baharu. Ada yang menolaknya. Ada juga yang memilih untuk tidak keluar mengundi. Sebab itu, penerimaan akar umbi sama penting dengan persetujuan pemimpin.
Pengundi Melayu dan anak muda bukan satu blok seragam
Analisis politik sering menjadi terlalu mudah apabila semua pengundi Melayu dimasukkan ke dalam satu kategori. Begitu juga apabila anak muda dianggap mempunyai kecenderungan politik yang sama.
Pengundi Melayu di kawasan bandar, pinggir bandar dan luar bandar boleh berkongsi kebimbangan tertentu, tetapi pengalaman hidup mereka berbeza. Anak muda yang bekerja tetap pula mungkin mempunyai keutamaan berlainan daripada mereka yang bekerja sendiri, menyewa rumah atau masih mencari pekerjaan.
Identiti, agama dan persepsi terhadap parti tetap penting. Namun, pekerjaan, pendapatan, kos hidup dan mutu perkhidmatan turut membentuk keputusan.
Parti yang hanya mendengar suara penyokong sendiri berisiko tersalah membaca rakyat. Ramai hadir dalam program tidak semestinya ramai akan mengundi. Ramai menonton video juga belum tentu ramai mempercayai mesejnya.
Melaka yang indah mesti turut selesa untuk penduduknya
Melaka sering dilihat melalui warisan dan pelancongan. Tetapi ukuran kemajuan tidak boleh berhenti pada jumlah pengunjung atau kemeriahan acara.
Soalan yang patut dibawa ke pentas PRN ialah: sejauh mana kegiatan ekonomi meningkatkan pendapatan penduduk? Bagaimana peluang pekerjaan, perumahan, mobiliti dan perkhidmatan awam boleh diperbaiki? Adakah keluarga berpendapatan rendah, warga emas dan OKU mendapat perhatian yang mencukupi?
Ini ialah perkara yang wajar diuji melalui data dan pengalaman penduduk, bukannya dianggap telah selesai melalui slogan.
Rakyat berhak bertanya tentang manfaat pembangunan. Mereka juga berhak menuntut wakil rakyat yang mudah ditemui selepas pilihan raya.
Jangan terlalu cepat mengisytiharkan gelombang
Bacaan awal saya ialah BN mempunyai asas organisasi dan rekod kemenangan yang kuat, tetapi berdepan ujian prestasi serta pengurusan hubungan politik. PH perlu membina semula keyakinan dan menjelaskan kedudukannya. PN pula perlu menunjukkan bahawa ia mempunyai tawaran pentadbiran yang meyakinkan, selain kemampuan menyuarakan bantahan.
Keputusan akhirnya akan banyak bergantung pada susunan pertandingan, mutu calon, isu setempat dan kadar keluar mengundi. Tanpa analisis kerusi serta data lapangan semasa, ramalan angka kemenangan hanya mengundang keyakinan palsu.
Melaka boleh memberikan petunjuk penting menuju PRU akan datang. Namun, satu keputusan negeri tidak harus terus dianggap mewakili seluruh Malaysia.
Yang lebih penting, semua parti perlu memahami bahawa rakyat sedang menilai. Mereka menilai siapa bekerja, siapa menjelaskan pendirian dengan jujur dan siapa hanya muncul ketika bendera mula dipasang.
Melaka mungkin negeri kecil. Tetapi mesej pengundinya boleh menjadi besar: jangan terlalu sibuk menyusun kuasa sehingga terlupa menyelesaikan kehidupan rakyat.
Dr Dan
Blog Dunia Mendan
Ulasan