Oleh Dr Dan | Pengarah IESAD
Johor bukan negeri biasa dalam politik Malaysia.
Ia bukan sekadar negeri di selatan Semenanjung. Johor ialah negeri yang mempunyai watak politiknya sendiri, sejarah pentadbirannya sendiri, disiplin institusinya sendiri dan keunikan hubungan antara rakyat, kerajaan serta institusi istana yang sangat tersendiri.
Sebab itu apabila Dewan Undangan Negeri Johor dibubarkan pada 1 Jun 2026, ia tidak boleh dibaca hanya sebagai permulaan kepada satu lagi pilihan raya negeri. Pembubaran ini berlaku selepas Menteri Besar Johor, Datuk Onn Hafiz Ghazi, menghadap dan mendapat perkenan Pemangku Sultan Johor, Tunku Mahkota Ismail Sultan Ibrahim. Maka, dari awal lagi, proses politik Johor bergerak dalam kerangka institusi negeri yang tersusun, tertib dan berpaksikan adat perlembagaan negeri.
Johor mempunyai kedudukan yang unik. Ia negeri sempadan dengan Singapura. Ia pintu ekonomi antarabangsa. Ia pusat industri, logistik, pelaburan, migrasi pekerja dan perdagangan rentas sempadan. Johor juga mempunyai masyarakat bandar, separa bandar, desa, Felda, kawasan industri, kawasan pelabuhan, wilayah pembangunan Iskandar Malaysia serta komuniti rakyat yang sangat pelbagai.
Namun dalam kepelbagaian itu, Johor masih mengekalkan satu ciri penting: politiknya cenderung pragmatik.
Pengundi Johor lazimnya tidak hanya menilai parti berdasarkan sentimen semasa. Mereka melihat siapa mampu memberi kestabilan. Mereka menilai siapa boleh mengurus ekonomi negeri. Mereka melihat keupayaan Menteri Besar, hubungan kerajaan negeri dengan kerajaan Persekutuan, keberkesanan pentadbiran, kedekatan pemimpin dengan rakyat, dan sejauh mana kerajaan negeri dilihat menjaga kepentingan Johor.
Inilah yang menjadikan Johor berbeza.
Johor bukan Selangor yang politiknya banyak dibentuk oleh kelas menengah bandar dan struktur ekonomi Lembah Klang. Johor bukan Pulau Pinang yang mempunyai orientasi politik bandar-industri yang sangat jelas. Johor bukan Kelantan atau Terengganu yang politiknya kuat dipengaruhi naratif agama, identiti dan kesetiaan parti yang lebih mendalam.
Johor ialah Johor.
Dalam politik Johor, rakyat mahukan kerajaan yang berfungsi. Rakyat mahukan pemimpin yang turun padang. Rakyat mahukan pentadbiran yang stabil. Rakyat mahukan hubungan baik antara kerajaan negeri, istana, Persekutuan dan pelabur. Rakyat juga mahukan Johor terus bergerak sebagai negeri maju, bukan negeri yang terperangkap dalam krisis politik tanpa kesudahan.
Di sinilah menariknya PRN Johor kali ini.
Sejak PRN 2022, Johor ditadbir sebagai kerajaan Barisan Nasional, bukan kerajaan perpaduan seperti formula di peringkat Persekutuan selepas PRU15. Dalam PRN Johor 2022, BN menang besar dengan 40 daripada 56 kerusi, sekali gus memperoleh mandat dua pertiga. Kemenangan itu membolehkan BN membentuk kerajaan negeri dengan legitimasi sendiri, majoriti sendiri dan identiti politik sendiri. (Facebook)
Maka Johor menjadi pengecualian penting dalam politik pasca-PRU15.
Di Putrajaya, politik nasional bergerak atas formula Kerajaan Perpaduan. PH, BN dan beberapa gabungan lain berada dalam satu susunan kerajaan Persekutuan. Tetapi di Johor, BN tidak memerintah sebagai rakan kongsi PH. BN memerintah sebagai kerajaan negeri yang menang atas mandatnya sendiri.
Ini menjadikan PRN Johor 2026 bukan sekadar medan pertandingan parti. Ia adalah medan menguji semula mandat BN sebagai kerajaan negeri. Ia juga menjadi ujian besar kepada formula politik nasional: bolehkah BN dan PH bekerjasama di Persekutuan, tetapi bersaing di negeri yang BN anggap sebagai mandat asalnya?
Persoalan ini bukan kecil.
BN Johor masuk ke gelanggang kali ini dengan rekod sebagai penyandang. Ia mempunyai kelebihan jentera, pengalaman pentadbiran, jaringan akar umbi dan imej kestabilan yang pernah menjadi kunci kemenangan pada 2022. Namun, kemenangan lama tidak semestinya menjadi lesen kemenangan baharu. Dalam politik, mandat perlu diperbaharui. Kepercayaan rakyat perlu dimenangi semula. Prestasi perlu dibuktikan.
Pada 2022, rakyat memberi BN mandat besar kerana mahu kerajaan stabil. Pada 2026, rakyat akan bertanya: selepas stabil, apa hasilnya?
Apakah ekonomi Johor lebih kuat?
Apakah peluang kerja anak muda lebih baik?
Apakah isu kos sara hidup ditangani?
Apakah kesesakan Johor-Singapura diselesaikan dengan lebih berkesan?
Apakah kawasan desa, Felda dan pinggir bandar mendapat perhatian seimbang?
Apakah kerajaan negeri benar-benar menjadi kerajaan untuk semua rakyat Johor?
Di sinilah peranan Istana Johor menjadi sangat penting dan menarik.
Dalam politik Johor, institusi istana bukan sekadar simbol adat dan sejarah. Istana Johor ialah institusi yang mempunyai pengaruh moral, sosial dan politik yang besar dalam memastikan negeri kekal stabil, teratur dan berpaksikan kepentingan rakyat.
Johor mempunyai tradisi istana yang dekat dengan rakyat. Institusi diraja Johor sering dilihat lantang, tegas dan langsung dalam menyuarakan kepentingan negeri. Dalam banyak keadaan, suara Istana Johor berfungsi sebagai penimbang tara moral terhadap politik kepartian yang kadangkala terlalu sempit, terlalu panas dan terlalu mementingkan kuasa.
Pada tahun 2022, Sultan Ibrahim Sultan Iskandar pernah mengingatkan kerajaan negeri supaya mentadbir Johor tanpa kecenderungan politik kepartian yang keterlaluan, termasuk menekankan bahawa projek kerajaan sepatutnya disebut sebagai “Projek Kerajaan Johor”, bukan projek parti atau gabungan tertentu. Teguran ini penting kerana ia meletakkan prinsip bahawa selepas pilihan raya selesai, kerajaan negeri mesti menjadi kerajaan untuk semua rakyat, bukan hanya untuk penyokong parti yang menang.
Inilah keunikan Johor.
Politik boleh bersaing, tetapi pentadbiran mesti menyatukan. Parti boleh bertanding, tetapi kerajaan mesti melindungi semua. Pilihan raya boleh menjadi medan perbezaan, tetapi selepas mandat diberikan, rakyat mahu kestabilan dan perkhidmatan.
Dalam konteks ini, Istana Johor memainkan peranan sebagai penjaga keseimbangan. Ia tidak menggantikan demokrasi. Ia tidak mengambil alih peranan parti politik. Tetapi ia menjadi institusi yang mengingatkan bahawa Johor mesti lebih besar daripada percaturan parti.
Johor mesti ditadbir sebagai Johor.
Peranan ini menjadi lebih penting dalam zaman politik Malaysia yang tidak menentu. Selepas 2018, politik negara melalui fasa perubahan kerajaan, penjajaran semula parti, kerajaan campuran, kerajaan sementara, krisis majoriti dan ketidaktentuan mandat. Dalam suasana seperti ini, rakyat semakin menghargai kestabilan. Mereka mahu pilihan raya, tetapi tidak mahu politik yang tidak berkesudahan. Mereka mahu persaingan, tetapi bukan perebutan kuasa yang menjejaskan kehidupan harian.
Sultan Ibrahim sebelum ini juga pernah menyuarakan kebimbangan terhadap laporan-laporan berkaitan ketidakstabilan politik selepas PRU15, dengan menegaskan bahawa rakyat meletakkan harapan tinggi kepada wakil rakyat untuk mengembalikan kestabilan negara.
Mesej ini sangat Johor sifatnya: politik mesti ada penghujungnya. Selepas bertanding, bekerjalah. Selepas menang, tadbirlah. Selepas diberi mandat, tunaikanlah amanah.
Sebab itu, PRN Johor kali ini bukan hanya tentang siapa menang. Ia tentang siapa paling mampu meyakinkan rakyat dan institusi negeri bahawa mereka boleh mentadbir Johor dengan matang, stabil dan berkesan.
BN akan berkata bahawa mereka sudah membuktikan kestabilan sejak 2022. PH akan berkata bahawa Johor memerlukan semak imbang dan pembaharuan yang lebih kuat. PN akan berkata bahawa mereka membawa pilihan alternatif kepada gabungan lama dan politik perpaduan yang dianggap kabur. Parti-parti kecil pula akan cuba mencari ruang dalam kalangan pengundi muda, protes dan kawasan tertentu.
Namun akhirnya, rakyat Johor akan menilai dengan neraca yang tersendiri.
Johor bukan negeri yang mudah dibaca melalui sentimen nasional semata-mata. Gelombang nasional mungkin memberi kesan, tetapi Johor mempunyai logik politiknya sendiri. Johor mempunyai istananya sendiri. Johor mempunyai budaya pentadbiran sendiri. Johor mempunyai aspirasi ekonomi sendiri. Johor mempunyai rakyat yang tahu bahawa negeri mereka terlalu strategik untuk dijadikan bahan eksperimen politik yang tidak matang.
Maka PRN Johor 2026 bermula dengan satu persoalan besar:
Adakah rakyat Johor mahu mengekalkan mandat BN sebagai kerajaan negeri yang telah memerintah dengan majoriti sendiri sejak 2022, atau mereka mahu membuka lembaran baharu dalam politik negeri?
Jawapannya tidak mudah.
Tetapi satu perkara jelas: Johor akan sekali lagi menjadi pentas besar politik Malaysia.
Bukan kerana jumlah kerusinya semata-mata.
Bukan kerana ia negeri selatan semata-mata.
Tetapi kerana Johor ialah negeri yang mempertemukan tiga kekuatan besar: parti politik, institusi istana dan suara rakyat.
Apabila ketiga-tiga unsur ini bergerak secara matang, Johor boleh menjadi contoh kestabilan. Tetapi jika politik kepartian mengatasi kepentingan negeri, Johor juga boleh menjadi medan pertarungan yang sengit dan melelahkan.
Sebab itu Siri 1 ini perlu bermula dengan satu pengakuan penting:
Johor bukan negeri biasa. Johor ialah negeri yang membaca politik dengan mata kestabilan, menilai pemimpin dengan ukuran prestasi, dan menghormati institusi istana sebagai penjaga maruah serta keseimbangan negeri.
Dalam PRN kali ini, parti-parti boleh datang dengan manifesto, poster, ceramah dan slogan. Tetapi rakyat Johor akan bertanya soalan yang lebih asas:
Siapa yang paling mampu menjaga Johor?
Siapa yang paling mampu menstabilkan negeri?
Siapa yang paling mampu memastikan rakyat Johor mendapat yang terbaik?
Di situlah pertarungan sebenar bermula.
Ulasan