Saya mengikuti kontroversi ucapan Ketua UMNO Bahagian Sepang, Datuk Noorazli Said, dalam Perhimpunan Agung UMNO 2026 yang mengemukakan sebuah cerita melibatkan paderi dan biarawati atau nun. Cerita tersebut dikatakan bertujuan menyampaikan analogi mengenai fokus, kebijaksanaan dan kesungguhan mencapai sesuatu matlamat.
Namun begitu, apabila sesuatu jenaka membawa unsur seksual serta menggunakan watak dan rujukan suci daripada agama lain sebagai bahan ketawa, kita perlu berani mengatakan bahawa ia telah melampaui batas kewajaran.
Lebih-lebih lagi apabila ia disampaikan dalam sebuah perhimpunan politik nasional dan oleh seorang pemimpin yang tentunya sedar bahawa setiap perkataan daripada pentas tersebut akan didengar, dirakam dan dinilai oleh seluruh rakyat Malaysia.
Ini bukan sekadar persoalan sama ada ucapan itu lucu atau tidak. Ini persoalan adab, sensitiviti dan tanggungjawab seorang pemimpin dalam negara berbilang bangsa, keturunan, budaya dan agama.
Niat Tidak Menghapuskan Kesan
Datuk Noorazli kemudiannya menjelaskan bahawa beliau tidak berniat menghina atau memperlekeh mana-mana agama. Beliau juga menyatakan kesediaan memohon maaf sekiranya kenyataan tersebut menimbulkan salah faham atau menyinggung perasaan, khususnya masyarakat Kristian.
Penjelasan itu wajar diterima sebagai satu langkah ke hadapan. Namun, dalam komunikasi politik, niat bukanlah satu-satunya ukuran. Kesan daripada sesuatu ucapan juga perlu dipertanggungjawabkan.
Seseorang mungkin tidak berniat menghina, tetapi apabila cara penyampaiannya telah menyentuh simbol, tokoh atau kitab suci agama lain secara tidak wajar, perasaan masyarakat yang tersinggung tidak boleh diketepikan sebagai sekadar salah tafsir.
Permohonan maaf pula sepatutnya jelas dan tidak bersyarat. Bukan sekadar “jika ada yang tersinggung”, tetapi pengakuan bahawa contoh yang digunakan memang tidak sesuai dan tidak sepatutnya diulangi.
Dalam hal ini, pendirian beberapa pemimpin UMNO sendiri, termasuk Ketua Pemuda UMNO, Datuk Dr. Muhamad Akmal Saleh, harus dihargai. Beliau menggunakan ukuran moral yang mudah: bayangkan sekiranya cerita yang sama menggunakan imam dan orang Islam sebagai bahan jenaka. Jika kita sendiri akan marah, kita tidak sepatutnya melakukan perkara serupa terhadap penganut agama lain.
Malaysia Bukan Milik Satu Kaum atau Agama Sahaja
Kontroversi ini berlaku ketika kita sedang menghampiri sambutan Hari Malaysia pada 16 September.
Hari Malaysia bukan sekadar cuti dalam kalendar. Ia memperingati pembentukan sebuah negara yang dibina melalui penyertaan Semenanjung Tanah Melayu, Sabah dan Sarawak. Pembentukan Malaysia adalah sebuah persetujuan untuk hidup bersama dalam satu persekutuan walaupun rakyatnya datang daripada pelbagai wilayah, etnik, bahasa, budaya dan agama.
Sabah dan Sarawak mempunyai masyarakat Kristian yang besar dan telah menjadi sebahagian penting daripada pembinaan negara sejak tahun 1963. Mereka bukan tetamu dalam negara ini. Mereka ialah pengasas bersama Malaysia.
Demikian juga masyarakat Cina, India, Sikh, Orang Asli serta pelbagai kelompok etnik di Sabah dan Sarawak. Semuanya ialah warganegara yang mempunyai hak, maruah dan kedudukan dalam tanah air ini.
Sebab itu, menjelang Hari Malaysia, kita sepatutnya memperkukuh semula bahasa persaudaraan—bukan mengeluarkan kata-kata yang menyebabkan sebahagian rakyat berasa agama dan identiti mereka dipermainkan.
Kita mungkin berbeza pegangan, tetapi kita berkongsi tanah air yang sama. Kita mungkin beribadah dengan cara yang berbeza, tetapi kita sama-sama menginginkan keamanan, keadilan, kemakmuran dan masa hadapan yang baik untuk anak-anak.
Fiqh al-Ta‘ayush: Hidup Bersama dalam Budaya Damai
Dalam menghadapi realiti Malaysia yang majmuk, saya teringat kepada gagasan besar Almarhum Prof. Dato’ Dr. Siddiq Fadzil mengenai Fiqh al-Ta‘ayush—fiqh hidup bersama dalam budaya damai.
Al-Ta‘ayush tidak bermaksud kita mengorbankan akidah atau menganggap semua agama sama. Ia merupakan kebijaksanaan mengurus perbezaan secara beradab, adil dan damai. Kita kekal teguh dengan kepercayaan masing-masing, tetapi pada masa yang sama mengiktiraf hak orang lain untuk dihormati sebagai manusia dan warganegara.
Almarhum Siddiq Fadzil menegaskan bahawa manusia, tanpa mengira bangsa dan agamanya, memiliki karamah insaniyyah—kemuliaan kemanusiaan. Jika Tuhan sendiri memuliakan manusia, apakah hak kita untuk menghina atau merendahkan seseorang hanya kerana agama dan bangsanya berbeza daripada kita?
Beliau turut mengingatkan bahawa kepelbagaian bangsa dan bahasa ialah ayatillah—tanda kebesaran Allah. Kepelbagaian bukan malapetaka yang perlu ditakuti atau senjata yang boleh dimanipulasi untuk kepentingan politik. Kepelbagaian harus diurus dengan ilmu, kebijaksanaan dan keadilan. WADAH – Fiqh Coexistence: Hidup Bersama dalam Budaya Damai
Inilah asas budaya damai.
Budaya damai bukan sekadar keadaan tanpa pergaduhan. Ia menuntut usaha aktif untuk memahami, menghormati dan melindungi maruah antara satu sama lain. Ia menuntut kita menjaga bahasa, mengawal emosi serta menolak penghinaan—walaupun penghinaan itu dibungkus sebagai jenaka, analogi atau bahan politik.
Politik Memerlukan Adab
Seorang pemimpin tidak boleh bercakap seperti seorang pelawak di ruang tertutup. Pentas politik membawa autoriti, pengaruh dan tanggungjawab.
Pemimpin boleh berjenaka. Malah, humor dapat menjadikan ucapan lebih hidup dan mudah diterima. Tetapi bahan jenaka mesti dipilih dengan cermat. Agama, kecacatan, tragedi, tubuh manusia, gender dan maruah sesuatu komuniti bukan bahan murah untuk mendapatkan sorakan.
Dalam masyarakat yang sedang menghadapi ketegangan identiti, ucapan tidak sensitif boleh memperbesarkan jurang antara rakyat. Lebih membimbangkan, tindakan seorang individu boleh disalahertikan sebagai pendirian keseluruhan parti atau kaum yang diwakilinya.
Sebab itu, saya bersetuju bahawa ucapan berkenaan tidak menggambarkan keseluruhan UMNO atau masyarakat Melayu-Islam. Kritikan terhadap individu tersebut juga jangan sampai berubah menjadi penghinaan terhadap parti, kaum atau agama lain. Kita harus adil ketika mengkritik.
UMNO sendiri mempunyai sejarah membina kerjasama politik merentas kaum dan agama melalui Barisan Nasional. Maka, pemimpin UMNO sepatutnya berada di barisan hadapan dalam memelihara keharmonian, menghormati rakan-rakan daripada agama lain dan menampilkan kematangan politik.
Jika sebuah parti mahu diterima oleh masyarakat Sabah dan Sarawak serta generasi Malaysia yang semakin terbuka, parti tersebut perlu membuktikan bahawa politik Melayu-Islam yang dibawanya ialah politik yang beradab, melindungi dan meyakinkan—bukan politik yang menimbulkan rasa terancam.
Rakyat Malaysia yang Budiman
Majoriti rakyat Malaysia sebenarnya budiman.
Kita mengucapkan Selamat Hari Raya kepada jiran Muslim. Kita menghadiri rumah terbuka Tahun Baharu Cina. Kita menghormati perayaan Deepavali, Krismas, Gawai dan Kaamatan. Ketika berlaku kematian, kemalangan, banjir atau kesusahan, kita membantu tanpa terlebih dahulu bertanya agama dan keturunan mangsa.
Di sekolah, universiti, hospital, pejabat, pasar dan kawasan kejiranan, rakyat Malaysia hidup bersama setiap hari. Keharmonian negara ini bukan dibina hanya oleh pidato pemimpin. Ia dipelihara oleh jutaan tindakan kecil rakyat biasa yang memilih untuk menghormati, bertolak ansur dan saling membantu.
Inilah wajah Malaysia yang sebenar.
Menjadi budiman bukan bermakna kita tidak mempunyai pendirian. Budiman bererti tegas tanpa menghina, berbeza tanpa bermusuhan dan mempertahankan agama sendiri tanpa merendahkan agama orang lain.
Dalam tradisi Melayu-Islam, adab bukan perkara sampingan. Adab ialah ukuran ilmu, akhlak dan kematangan seseorang. Lagi tinggi kedudukan seseorang, lagi besar tanggungjawabnya untuk memelihara tutur kata.
Hari Malaysia Memerlukan Bahasa Penyatuan
Sempena Hari Malaysia, kita perlu kembali kepada satu pertanyaan asas: Malaysia bagaimana yang mahu kita wariskan kepada anak-anak?
Adakah kita mahu Malaysia yang rakyatnya sentiasa curiga antara satu sama lain? Malaysia yang setiap perbezaan agama dijadikan modal politik? Atau Malaysia yang rakyatnya yakin bahawa identiti masing-masing akan dihormati dan dilindungi?
Saya memilih Malaysia yang kedua.
Malaysia tidak akan menjadi lemah kerana kita menghormati agama lain. Sebaliknya, negara menjadi lebih kuat apabila setiap warganegara berasa selamat, dihormati dan diterima.
Menghormati paderi dan biarawati tidak mengurangkan keislaman seseorang. Menghormati masjid, gereja, kuil, tokong dan gurdwara tidak bererti kita mencampuradukkan kepercayaan. Ia membuktikan bahawa kita mempunyai akhlak dan keyakinan diri yang matang.
Kita memerlukan politik yang membina jambatan, bukan menggali jurang. Kita memerlukan pemimpin yang menenangkan, bukan merangsang prasangka. Kita memerlukan bahasa yang memuliakan manusia, bukan menjadikan identiti keagamaan sebagai bahan ketawa.
Teguran Bukan Untuk Menghukum Selamanya
Kritikan terhadap Ketua UMNO Bahagian Sepang ini tidak harus bertujuan menghukum beliau selama-lamanya. Manusia melakukan kesilapan. Pemimpin juga manusia.
Namun, kesilapan perlu diakui dengan jujur. Permohonan maaf yang ikhlas perlu disampaikan, dan pengajaran mesti diterjemahkan melalui perubahan sikap. Itulah makna pertanggungjawaban.
Kita tidak mahu budaya membatalkan seseorang hanya kerana satu kesilapan. Pada masa yang sama, kita juga tidak mahu budaya yang menormalisasikan kata-kata tidak sensitif atas alasan gurauan atau tiada niat menghina.
Teguran yang baik bertujuan mendidik, memulihkan dan mencegah kesalahan yang sama daripada berulang.
Malaysia Ini Milik Kita Bersama
Hari Malaysia mengingatkan bahawa negara ini tidak terbentuk kerana kita semuanya sama. Malaysia terbentuk kerana kita bersetuju untuk hidup bersama walaupun berbeza.
Itulah semangat Fiqh al-Ta‘ayush yang diperjuangkan oleh Almarhum Prof. Dato’ Dr. Siddiq Fadzil: hidup bersama bukan secara terpaksa, tetapi dengan budaya damai; bukan sekadar bertoleransi dari kejauhan, tetapi saling menghormati sebagai anggota sebuah bangsa dan warga sebuah negara.
Malaysia memerlukan lebih ramai manusia budiman—orang yang tahu batas antara humor dan penghinaan, antara keberanian dan keceluparan, serta antara mempertahankan identiti sendiri dengan merendahkan identiti orang lain.
Sempena Hari Malaysia, marilah kita melakukan sesuatu yang kelihatan mudah tetapi semakin mahal nilainya: menjaga kata-kata, menghormati kepercayaan orang lain dan memuliakan sesama manusia.
Kerana Malaysia bukan sekadar nama sebuah negara.
Malaysia ialah janji bahawa kita akan terus hidup bersama—dalam perbezaan, dengan keadilan, berbekalkan adab dan dalam budaya damai.
Selamat Hari Malaysia.
Malaysia milik kita bersama. Hormati semua, muliakan manusia.
— Dr Dan
Blog Dunia Mendan
Ulasan